Το κύκνειο άσμα ενός μεγάλου λογοτέχνη. Λίγο μετά τον θάνατό του, στο γραφείο του βρέθηκε ένα σύνολο από σκόρπιες σελίδες που έμελλαν να αποτελέσουν το τελευταίο βιβλίο του έλληνα συγγραφέα.
Μια παράλληλη αφήγηση. Από την μία βλέπουμε την ζωή του ήρωα. Από την άλλη μας αποκαλύπτονται οι χαρακτήρες δύο εργένηδων φίλων. Ισάριθμα μοιρασμένα τα κεφάλαια, αναπτύσσουν τις δύο αφηγήσεις. Από τα στενά της Αθήνας και τα καταθλιπτικά γραφεία, στην αχανή έρημο και την πολυσχιδή Αίγυπτο δημιουργείται ένα μωσαϊκό εικόνων και τοπίων που ταξιδεύουν μαζί τους τον αναγνώστη στήνοντας ένα άκρως εξωτικό τοπίο.
Με λόγο προσεγμένο ο Κουμανταρέας, άφησε παρακαταθήκη ένα εξαιρετικά καλογραμμένο βιβλίο. Αν κι η επιμέλειά του από τον συγγραφέα δεν ολοκληρώθηκε ποτέ πλήρως, στις σελίδες δεν εντόπισα καμία αστοχία. Αντιθέτως, ανά τακτά διαστήματα αναπτύσσει υποθετικές συζητήσεις με τους αναγνώστες και δη με τους νέους που η σύγχρονη κοινωνία τους έχει κάνει ανίκανους να καταλάβουν το νόημα όμορφων λέξεων που από καιρό έχουν πάψει να χρησιμοποιούνται.
Το βιβλίο αυτό ακολουθεί το μοτίβο του τίτλου του. στην έρημο που δημιουργούν οι σελίδες κι οι απανωτές αράδες, οι Σειρήνες του νου σε καλούν σε ένα ταξίδι στο άγνωστο. Με οδηγό ένα συγγραφέα κι άλλον έναν –σχεδόν ψυχασθενή- ήρωα η μετάβαση από την Ευρώπη στην Αφρική γίνεται με τρόπο τόσο αρμονικό, που σχεδόν δεν γίνεται αντιληπτή.
Μου άρεσε ιδιαίτερα η διαχείριση του ζητήματος της ομοφυλοφιλίας μέσα σε αυτό το βιβλίο. Το πάθος κι ο πόθος για το απαγορευμένο και κατακριτέο δίνεται με τόσο εύστοχο τρόπο που δεν θα ενοχλούνταν ούτε ο πιο σκληροπυρηνικός πουριτανός.
Ένα βιβλίο ιδιαίτερο κι ανάλαφρο. Ουσιαστικό και γεμάτο νόημα, ήρθε να αλλάξει τα δεδομένα της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Αξίζει μια θέση σε κάθε βιβλιοθήκη και κυρίως αξίζει να διαβαστεί όσο περισσότερο.