Γενικά, όσοι έχει τύχει να με διαβάσετε κατά καιρούς, θα έχετε αντιληφθεί την μεγάλη αγάπη που τρέχω για την γειτονική μας Ιταλία. Τον πολιτισμό, τις τέχνες, τα γράμματα, την κουλτούρα που διακατέχει τον κοντινότερο σε ‘μας Μεσογειακό λαό. Παρά την καλή μου σχέση, ωστόσο, με τους γείτονες, δεν έτυχε ποτέ να διαβάσω κάποιο βιβλίο του Αντρέα Καμιλλέρι, σφάλμα μέγα και που δύσκολα θα μου συγχωρέσω στο πέρασμα των αναγνωστικών μου χρόνων, αφού μόλις φέτος έπιασα στα χέρια μου το εξαιρετικό «Γράμμα στην Ματίλντα» και ομολογώ ότι η λέξη ενθουσιασμός είναι λίγη για να περιγράψει τα όσα ένιωσα στις σελίδες του.
Ιταλία, 20ος αιώνας, λίγο μετά το 1920. Ο Αντρέα Καμιλλέρι γεννιέται και αρχίζει να αναπνέει στην καρδιά των πιο κοσμοϊστορικών γεγονότων που ήρθαν για να ταράξουν τα στάσιμα νερά της γηραιάς ηπείρου και που θα κατέληγαν να αλλάξουν τον ρου της ιστορίας για όλο τον ανεπτυγμένο κόσμο. Η πτώση του κουμουνιστικού καθεστώτος, η άνοδος του Φασισμού, οι πολιτικές έριδες, ο Χίτλερ και η δολοφονία του, μια ταραγμένη περίοδος για το καλλιτεχνικό στερέωμα της Ιταλίας, ένας έρωτας, πολλές αποτυχίες, επαγγελματική αστάθεια, αλλαγές στο κλείσιμο ων βλεφάρων και μια ζωή ολόκληρη σε λίγες περισσότερες από εκατό σελίδες.
Το κύκνειο άσμα για τον μεγάλο αυτό συγγραφέα, δεν είναι ένα μυθιστόρημα. Δεν είναι μια ιστορία, βγαλμένη από το κεφάλι ενός «παραμυθά» που γράφει για να ζήσει πουλώντας βιβλία, ούτε μια ιστορία που θα σε πιάσει από το χέρι να σε ταξιδέψει σε μονοπάτια του θυμικού σου. Είναι τα λόγια ενός ανθρώπου που θέλει να μοιραστεί τα όσα έζησε, χωρίς ίχνος εξωραϊσμού, χωρίς φτιασίδια και αλλαγές. Η ιστορία που λέει ένας παππούς στα εγγόνια του, που τον ακούνε εκστασιασμένα και αναμένουν την κάθε επόμενη λέξη.
Γνωρίζοντας, όπως ο ίδιος λέει στην αρχή του βιβλίου του, ότι δεν θα προλάβει να αποκαλύψει την ζωή του στην δισέγγονή του, ο Καμιλλέρι γράφει μια μακροσκελέστατη επιστολή. Ο λόγος του είναι ξέπνοος και υπερβολικά συμπαγής. Δεν προλαβαίνει να σε κουράσει γιατί το βιβλίο είναι πολύ μικρό και οι εκδόσεις Πατάκη το έχουν διαμορφώσει σε έκδοση «pocket size», συνεπώς αντιλαμβάνεστε ότι η συνολική έκταση είναι πολύ μικρότερη από τις αναγραφόμενες σελίδες.
Ωστόσο, ο Καμιλλέρι με πλήρη νηφαλιότητα κάνει μια αναδρομή στην ζωή του. Με χρονολογική σειρά, χωρίς αναδρομές, χωρίς σάλτσες, χωρίς καλολογικά στοιχεία, περιγράφει στη Ματίλντα τα όσα σχημάτισαν τον άνθρωπο θρύλο της σύγχρονης εποχής.
Προσωπικά, θα σταθώ σε ένα γεγονός που παρουσιάζεται πολύ επιδερμικά στο όλο αυτό εγχείρημα. Τον έρωτα του Καμιλλέρι προς την γυναίκα του. Σε ένα σημείο, μας περιγράφει πώς γνώρισε την γυναίκα που ερωτεύτηκε και κατέληξε να περάσει το υπόλοιπο της ζωής του μαζί της, και το αφήνει εκεί, χωρίς άλλη αναφορά σε αυτή, στην οικογένεια που έφτιαξε, σε εύκολες ή δύσκολες στιγμές –πολύ σωστά θα σχολιάσετε ότι με τα όσα έζησε ο άνθρωπος λογικό να μην αναφερθεί στον έρωτα.
Ωστόσο, αγαπητοί μου αναγνώστες, ο Καμιλλέρι ως ένας γνήσιος μετρ της γλώσσας λέει τα όσα εμείς δεν μπορούμε να καταλάβουμε σε χρόνια ολόκληρα. Σε τρεις μόλις αράδες αποκαλύπτει και εξομολογείται το υπέρτατο του έρωτα συναίσθημα που φώλιαζε μέσα του για την γυναίκα του, την τρυφερότητα που έντυνε αυτή την συνύπαρξη και τα αποτελέσματα μετά από όλα αυτά τα χρόνια που πέρασαν μαζί. Την δημιουργία, δηλαδή, μιας οικογένειας τεράστιας και γεμάτης, με παιδιά, εγγόνια και τώρα την δισέγγονη που θέλει να προικίσει με γνώσεις για τον παππού που γνώρισε, αλλά δεν πρόλαβε να «ζήσει».
Το «γράμμα στη Ματίλντα» πέρα από ένα αυτοβιογραφικό σημείωμα είναι ένας ύμνος στις αξίες της ζωής, της πολιτικής συνείδησης, της επαγγελματικής αφοσίωσης και της οικογενειακής ολοκλήρωσης. Με λίγα λόγια, είναι ένα βιβλίο που όλοι, καλό θα ήταν να διαβάσουμε, αν όχι να αγαπήσουμε.
Καλή ανάγνωση!
mylibrodoro.com 