Στην Ελλάδα αγαπάμε ιδιαίτερα τα βιβλία που αφορούν τις ιστορίες στην Βασιλεύουσα. Μας αρέσει να θυμόμαστε τις ιστορίες που σημάδεψαν τα χρόνια της παντοδυναμίας της και της ανάπτυξης που γνώρισε. Στήνουμε ιστορίες και περιγράφουμε γεγονότα που κατάφεραν να αλλάξουν την θεώρηση των πραγμάτων που είχαμε, να αναβιώσουμε την αίγλη και να επικοινωνήσουμε με τις υποθετικές μας ρίζες.
Πολύ περισσότερο, αρνούμαστε ότι η ιστορία αυτής της πόλης συνεχίστηκε. Μας ενοχλεί οποιαδήποτε αναφορά στην συνέχεια της ιστορίας της. Στο γεγονός ότι ο ελληνισμός που χάθηκε δεν έφερε τον χαμό και στην υπόλοιπη πόλη, αλλά αντίθετα βρήκε την δική της ταυτότητα για να παραμείνει εύρωστη και ζωντανή στην μεθόριο ανατολής και δύσης. Μας ενοχλεί που άλλαξε όνομα, που πλέον δεν είναι η δική μας Κωνσταντινούπολη, αλλά η Ισταμπούλ .
Ο Ορχάν Παμούκ γεννήθηκε στην Πόλη το 1952 και έκτοτε ζει σε αυτή. Η παιδική του ηλικία συνέπεσε χρονολογικά με την ανάπτυξη του πνεύματος εκσυγχρονισμού και δυτικοποίησης του τρόπου ζωής των τούρκων, με σοβαρές συνέπειες που επέφεραν την αλλαγή στις οικίες και τον τρόπο διακόσμησης, στην ένταξη της τεχνολογίας στην καθημερινή ζωή και την ανάπτυξη νέων ηθών που θα αποτελούσαν την ριζική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπιζαν την ζωή τους μέχρι την στιγμή εκείνη.
Διαλέγοντας το βιβλίο αυτό, θεώρησα εξ αρχής ότι θα έρθω αντιμέτωπος με ένα ρομάντζο υπό την αύρα του Βοσπόρου. Μια περιήγηση στην Ισταμπούλ, που θα μου χάριζε εικόνες από την αγορά, τις εξοχικές κατοικίες, τα μεγάλα τεμένη και τις μικρές συνοικίες που θα έδιναν την ορμή στην ιστορία να συνθέσει ένα κλίμα στο οποίο ο έρωτας, η ζωή και το ανατολίτικο πνεύμα θα κυριαρχούσαν.
Αντίθετα, διάβασα για την ζωή ενός όμορφου ανθρώπου. Τα όσα έζησε στον πυρήνα μιας τουρκικής οικογένειας που ήθελε να ακολουθήσει την πορεία που τόσοι άλλοι ακολούθησαν και να ζωντανέψει το πνεύμα ελευθερίας που άρχισε να απλώνεται πάνω από την αυστηρή μουσουλμανική κοινότητα. Μια ζωή, όπου η παιδικότητα και η αναπόληση κυριάρχησαν και που η ανάσα δεν ήταν αρκετή για να περιγραφούν.
Με τρόπο λυρικό, ο Παμούκ, μας δίνει την αίσθηση της καθημερινότητας που βίωνε κάθε εύπορος Τούρκος στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Μας περιγράφει με τρόπο γλαφυρό την αλλαγή που έφερε η ανάπτυξη και την υπερπροσπάθεια των ανθρώπων της Κωνσταντινούπολης να αναβιώσουν την παλιά δόξα και να αναθερμάνουν την οικονομία που είχε υποστεί μεγάλο πλήγμα από Σεπτεμβριανά και την σταδιακή απέλαση των Ελλήνων από την περιοχή.
Στις σελίδες του βιβλίου μας δίνει ένα πλήθος φωτογραφιών. Η ηλικιακή εξέλιξη, διαφορετικές εκφάνσεις της ζωής, οικογενειακή θαλπωρή και τραπέζια. Σκηνές καθόλα γνώριμες και όμοιες με όσα ζούμε οι ίδιοι, ή έχουμε δει να ζούνε οι δικοί μας άνθρωποι σε φωτογραφίες της εποχής εκείνης. Και αναφορές πολλές σε πρόσωπα που στιγματίζουν τον άνθρωπο, όπως γονείς και παππούδες, θείοι και συγγενείς.
Ο Ορχάν Παμούκ σε αυτό το βιβλίο μας δίνει μια πλευρά ανθρώπινη σε ένα ζήτημα που εθνικά μας πονάει και μας προκαλεί σε ακρότητες. Διαβάζοντας την «Ισταμπούλ» μπορούμε να καταλάβουμε ότι παρά τις πολιτικές αντιπαραθέσεις, τις πολεμικές συγκρούσεις, τις εθνοκαθάρσεις και όλα αυτά τα άσχημα που συμβαίνουν, αυτό που κυριαρχεί πάντα είναι η ζωή και η προσπάθεια των ανθρώπων να συνεχίσουν να ζουν.
Αν τις μέρες αυτών των Χριστουγέννων περάσει από το μυαλό σας η ιδέα να χαρίσετε σε κάποιον ένα βιβλίο, σας το προτείνω ανεπιφύλακτα. Στο τέλος του, θα σας ευγνωμονεί για το υπέροχο ταξίδι.
Καλή Ανάγνωση!
(Την φωτογραφία επιμελήθηκε ο Σάββας Ιμβριώτης)
mylibrodoro.com 