Πριν από μερικά χρόνια, ο αγαπημένος μου Γιάννης (Φαρσάρης αυτή την φορά) μου λέει κατενθουσιασμένος ότι θα μου στείλει ένα βιβλίο, ενός φίλου του. Σε λίγες μέρες στα χέρια μου είχα το «Άμοιρο παιδί» του Γιάννη Νικολούδη, που έφυγε με μια ανάσα. Λίγες καιρό πριν, δέχτηκα μήνυμα από τον Γιάννη (Νικολούδη αυτή την φορά) που μου ζητούσε διεύθυνση για να λάβω λίγες μέρες μετά το νέο βιβλίο του «Από χώμα και κόκαλα».
Ο Μάνος, μια ιδιαίτερη περσόνα και προσωπικότητα, τοποθετείται ως δάσκαλος σε ένα χωριό της Κρήτης. Εκεί, γνωρίζει τον ανήλικο Παύλο Αρχοντάκη, με τον οποίο αρχίζει να αναπτύσσει μια σχέση η οποία θα ταράξει τα νερά της επαρχιώτικης κοινωνίας και θα κάνει αίσθηση. Το κακό δεν αργεί να γίνει και οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές μέχρι και την τελευταία σελίδα.
Ο Γιάννης Νικολούδης καταφέρνει να αποτυπώσει σε ελάχιστες σελίδες ένα ολόκληρο κοινωνικό ψυχογράφημα. Αναλύει την ταυτότητα των ηρώων, των ηρώων-θυμάτων, των απλών παρατηρητών και δίνει την αίσθηση πως διαβάζουμε ένα ρεπορτάζ στο αστυνομικό ένθετο μιας εφημερίδας. Με μεθοδικότητα και υπομονή συνθέτει ένα μωσαϊκό όπου κάθε άτομο που περνά αποτελεί μια ξεχωριστή ψηφίδα που χωρίς την παρουσία του στις σελίδες του βιβλίου το νόημα δεν θα ήταν το ίδιο.
Ο Γιάννης, όμως, δεν μένει στην δημιουργία μιας απλή μυθοπλασίας. Παρότι Κρητικός, καταπιάνεται με ένα από τα μελανότερα φαινόμενα που ευδοκιμούν στο νησί και στόχο έχουν την ηθική καθαρότητα και την επίδειξη του αισθήματος κοινού δικαίου. Δεν μιλάω για κάτι διαφορετικό από την απεικόνιση της λειτουργίας μιας κανονικής βεντέτας, παρότι δεν κατονομάζεται ποτέ στις αράδες του βιβλίου, ωστόσο αποτελεί ξεκάθαρη πράξη λύτρωσης μέσω του νόμου του αίματος, ενώ η ηθική «υποχρέωση» για να καθαρίσει το όνομα δίνεται μέσω μιας υπερφυσικής αλληγορίας με έντονες βιβλικές αναφορές σε στοιχεία που αποτελούν κατά το θρησκευτικό υπόβαθρο την πρώτη ύλη για την δημιουργία του ανθρώπου.
Το βιβλίο αυτό ακροβατεί μεταξύ των ειδών. Αυτή η ρευστότητα μας εμποδίζει από το να το κατατάξουμε σε μια κατηγορία και προσωπική μου εκτίμηση είναι ότι θα αδικηθεί αν περιοριστούμε μόνο σε μια λογοτεχνική «κάστα». Ο χειρισμός της γλώσσας από τον Γιάννη γίνεται με τεράστια ευκολία, η αφήγηση είναι μεταβαλλόμενη, ενώ οι αφηγητές ποικίλουν από κεφαλαίο σε κεφάλαιο, αναγκάζοντάς μας να ξεχάσουμε κάθε μα κάθε κανόνα προσέγγισης του λογοτεχνικού του έργου ως σύνολο και να επιδοθούμε σε επιμέρους αναλύσεις που θα μας επιτρέψουν να καταλάβουμε τα όσα θέλει να δηλώσει μέσα στις σελίδες που τρέχουν.
Ο Γιάννης έχει ένα ιδιαίτερο χάρισμα και τα βιβλία του αποτελούν μαθήματα λογοτεχνίας για κάθε αναγνώστη. Μπορεί, οι ιστορίες του να μην είναι ευχάριστες, μπορεί να μας ψυχοπλακώνει, μα καταφέρνει να μας φέρει αντιμέτωπους με καταστάσεις που οφείλουμε να αναλογιστούμε για να διορθώσουμε και να αναζητήσουμε την ουσιαστικότερη μορφή ελευθερίας που έχουμε ανάγκη στις μέρες που περνάμε.
Το «Από χώμα και κόκαλα» δεν είναι ένα μυθιστόρημα που εκτυλίσσεται στην Κρήτη. Είναι ολόκληρη η Κρήτη και οι παθογένειές της, ο τρόπος ζωής και η ανάγκη των ανθρώπων να επιβιώσουν. Μα κυρίως, είναι η παραδοχή της αρχέγονης ψευδούς ανάγκης του καθενός να διατηρήσει άσπιλη την εικόνα που συνοδεύει την έμφυλη ταυτότητά του.
Καλή ανάγνωση!
mylibrodoro.com 